Waarom dit impactonderzoek?

Nog te vaak worden je kansen in de maatschappij bepaalt door de plek waar je wieg staat. We zien dat polarisatie in de samenleving langs dezelfde lijnen loopt die kansengelijkheid bepalen. Onder jongeren groeit het wantrouwen in de overheid, neemt onzekerheid over de toekomst toe en wordt polarisatie een steeds groter probleem. Stichting Move gelooft dat burgerschapsonderwijs een concrete manier is om kansenongelijkheid en polarisatie te doorbreken. Door jongeren positieve ervaringen te laten opdoen buiten het klaslokaal en hen te laten ontdekken wat ze kunnen betekenen voor anderen, vergroten we hun cultureel én sociaal kapitaal; een essentiële voorwaarde voor meer kansengelijkheid.

“Het geeft echt een goed gevoel, omdat je iets goed doet voor andere mensen”

Impact Move Your world in cijfers

Move maakt impact. Dat weten we sinds 2009, dat meten we sinds 2019. In 2023 ontwikkelden we onder begeleiding van Avance Impacthouse een nieuwe verandertheorie voor Move Your World. Deze Theory of Change vormt de wetenschappelijke basis voor ons onderzoek en onze programmaverbetering. Benieuwd? Lees in onze Move Impactbijlage 2024-2025 alles over onze Theory of Change en hoe we deze toetsen.

Onderzoeksmethoden

Om de impact van onze Theory of Change grondig te meten, zetten we verschillende onderzoeksmethoden in:

• 400+ leerlingen vulden onze uitgebreide impact-enquête in
• 125 leerlingen participeerden in focusgroepen of feedbackcarrousels
• We namen verdiepende interviews af met vrijwilligers
• We haalden feedback op onder docenten
• Move-collega’s observeerden in de klas tijdens de uitvoering van het project

Kernresultaten

Het onderzoek laat duidelijke resultaten zien over de impact van Move Your World in en buiten het klaslokaal:

Wat vonden leerlingen in het regulier onderwijs van ons Move Your World-programma? (N=300)

• 92% van de leerlingen is na afloop van het project trots op zijn of haar actie
• 91% heeft een leuke reactie gehad of het idee dat inwoners hun actie goed vonden
• 89% wil na het project graag iets voor een ander (blijven) doen

Wat vonden leerlingen in het praktijkonderwijs (PRO) en de internationale schakelklassen (ISK) van ons Move Your World-programma? (N=100)

• 91% van de leerlingen is na afloop van het project trots op zijn of haar actie
• 95% heeft een leuke reactie gehad of het idee dat inwoners hun actie goed vonden
• 98% wil na het project graag iets voor een ander (blijven) doen doen

“Het was wel een beetje spannend om mensen aan te spreken, maar we hebben het wel gedaan”

“Eerst dacht ik dat het saai zou zijn, maar daarna, toen we begonnen, vond ik het echt leuk. En ik kreeg het gevoel dat ik iets goeds had gedaan.”

Move Your World: 3 manieren waarop jongeren groeien

Uit de focusgroepen, feedbackcarrousels en interviews kwamen drie thema’s naar voren waarin leerlingen zich ontwikkelen tijdens Move Your World.

1. Talentontwikkeling

Eén van de meest opvallende uitkomsten is hoe leerlingen ontdekken dat ze meer kunnen dan ze vooraf dachten. Deze talentontwikkeling is zichtbaar op verschillende vlakken:

Sociale vaardigheden: leerlingen die vooraf aangaven echt niet te durven bellen of langsgaan, ontdekten dat ze dit met wat ondersteuning wel konden. Het overwinnen van deze (bel)angst bleek voor veel jongeren een belangrijke drempel.

Probleemoplossend vermogen: regelmatig liepen plannen anders dan verwacht, waardoor leerlingen leerden improviseren.

Leiderschap: sommige leerlingen ontdekten tot hun eigen verrassing dat ze het leuk vonden om de leiding te nemen in een activiteit.

Samenwerking: in alle gesprekken werd genoemd dat leerlingen tijdens Move Your World beter hebben leren samenwerken.

2. Maatschappelijke betrokkenheid

Veel leerlingen maakten tijdens Move Your World voor het eerst kennis met het belang van maatschappelijke betrokkenheid. Dat zie je hierin terug:

Bewustwording van vrijwilligerswerk: meerdere leerlingen gaven aan dat ze vóór hun deelname aan Move Your World nooit hadden nagedacht over vrijwilligerswerk. Hierdoor zagen ze hoe toegankelijk en waardevol het kan zijn.

Ontwikkeling van empathie: leerlingen verbeterden hun inlevingsvermogen. Ze ontwikkelden begrip voor ouderen die weinig bezoek krijgen of kinderen die enthousiast worden van aandacht.

Groeiend respect: dit inlevingsvermogen droeg bij aan meer respect voor bepaalde groepen in de samenleving. Hierbij werden ouderen het vaakst genoemd.

3. Verbondenheid

De derde ontwikkeling ging over het gevoel van verbondenheid dat leerlingen ervoeren na afloop van hun actie.

Trots op hun bijdrage: alle ondervraagde leerlingen gaven aan dat ze zich goed voelden over hun bijdrage. Ze voelden zich trots, omdat ze anderen blij hadden gemaakt.

Verbinding met de omgeving: het project droeg volgens verschillende leerlingen bij aan een gevoel van verbondenheid, bijvoorbeeld met de wijk of een organisatie.

Zichtbare impact korte termijn: niet alle leerlingen hadden het gevoel dat ze iets blijvends hadden veranderd. Wel merkten ze dat hun acties op korte termijn impact maakten, bijvoorbeeld door alle positieve reacties uit de wijk.

Motivatie voor vervolgacties: deze positieve ervaringen met het project leidden ertoe dat meerdere leerlingen vaker iets voor iemand anders willen doen.

“Ik vond het wel een beetje ongemakkelijk in het begin, maar gelukkig kon ik met mijn groepje goed samenwerken, anders was het een stuk lastiger geweest.”

De kracht van goede begeleiding

Het succes van Move Your World staat of valt met de kwaliteit van de begeleiding. Uit ons onderzoek blijkt dat zowel vrijwilligers als docenten een cruciale rol speelden in het realiseren van de gewenste impact.

Vrijwilligers als rolmodellen

De rol van Move-vrijwilligers gaat verder dan alleen praktische begeleiding. Zo bleken ze te fungeren als coaches en rolmodellen die jongeren helpen hun grenzen te verleggen.

“Als je voor de klas staat merk je ook echt wat voor impact je kan hebben op de motivatie van de kinderen”

1. Veilige leeromgeving: diverse leerlingen uit verschillende klassen gaven aan aan dat ze zich ondersteund voelden door de vrijwilligers. Zo was één van de reacties: “Ik voelde me veilig en gehoord.”
2. Uit je comfortzone: vrijwilligers hielpen leerlingen met drempels overwinnen. “Bij bijvoorbeeld een rondje door de wijk durfden sommigen eerst niet de deuren langs te gaan, maar uiteindelijk durfden ze het dan wel met wat hulp.”
3. Praktische ondersteuning: de vrijwilligers werden gewaardeerd om het feit dat ze ‘goed wisten wat ze wilden zeggen’ en effectief hielpen bij het plannen van de acties.
4. Functie als rolmodel: uit de interviews met vrijwilligers bleek dat zij zichzelf bewust zijn van hun functie als rolmodel. Een vrijwilliger vertelde: “Sommige kinderen zeiden na afloop: ‘Later wil ik ook mensen helpen net zoals jullie’.”

“Ik vond het echt de moeite waard om dit te doen als vrijwilliger. Dat je direct impact kan maken in de maatschappij. Je komt op plekken waar je niet zo snel zou komen. Je komt in contact met mensen waarbij je niet zo snel contact zou hebben. Dat verrijkt wel je visie, je wereldbeeld.”

De cruciale rol van docenten

Onze Move-collega’s waren de ‘oren en ogen’ in het klaslokaal. Zo kwam uit het onderzoek naar voren dat de docenten een veel grotere invloed hadden op het succes van het programma dan sommige docenten zelf dachten.

• Enthousiasme werkt aanstekelijk: wanneer docenten actief en enthousiast meedoen in de lessen, heeft dit een direct zichtbaar effect op de uitvoering en het enthousiasme van leerlingen. Bovendien kunnen de Move-coaches zich zo meer focussen op de inhoudelijke programmaonderdelen, zoals talentontwikkeling.
• Docenten als rolmodellen: het is waardevol wanneer docenten zich opstellen als rolmodel en de verbinding maken met eigen ervaringen met vrijwilligerswerk. Dit versterkt de geloofwaardigheid van de boodschap aanzienlijk. Deze ervaringen nemen we nu ook mee naar samenwerkingsscholen zoals Academie Tien, waar we gezamenlijk meer inzetten op het óók coachen en goed voorbereiden van de leerkrachten op het project.
• Tevredenheid docenten: uit de enquêtes onder docenten blijkt dat zij Move Your World gemiddeld een 7,5 geven en het programma zouden aanbevelen bij andere scholen. Dit geeft aan dat er een goede basis is om op voort te bouwen.

“Wat leerlingen leren in het project? Dat je door iets te doen voor een ander iets terugkrijgt, namelijk een lach, een gezellig praatje, waardering.”

Wat kan nog beter? Lessen uit het veld

Hoewel de resultaten overwegend positief zijn, leverde het onderzoek ook waardevolle inzichten op over mogelijke verbeterpunten en uitdagingen.

Feedback van leerlingen

1. Meer tijd: een consistente terugkoppeling van leerlingen is de wens om meer tijd te hebben voor hun actie. Door de huidige opzet (een actie in één dag bedenken en uitvoeren) voelen leerlingen zich soms beperkt in wat ze kunnen bereiken.
2. Grotere projecten: de leerlingen gaven aan interesse te hebben in meer ambitieuze projecten. Ze hadden graag meer aanmoediging gewild om een nog grotere actie te bedenken. Zo meende één van de leerlingen: “Dat kunnen we best aan!”
3. Verschil in ervaring: tijdens sommige acties, zoals schoonmaakactiviteiten, was het lastiger om directe impact te voelen dan bij activiteiten met ouderen of kinderen. Move-vrijwilligers kunnen leerlingen hier nog bewuster van maken in de begeleiding en hen stimuleren om een actie te kiezen met zoveel mogelijk impact.
4. Gebrek aan follow-up: diverse leerlingen gaven aan dat de impact van Move Your World groter zou kunnen zijn als acties een vervolg zouden hebben na het project. Op dit moment is dit nog geen onderdeel van het (standaard) project.

“De meeste van onze leerlingen weten wat het is om het ‘moeilijk’ te hebben. Wel vinden ze het lastig om te begrijpen waarom ze het moeten doen voor een ander. Ze hebben het gevoel dat er voor hen niet veel gedaan wordt (over het algemeen).”

Uitdagingen voor vrijwilligers

1. Behoefte aan meer training: vrijwilligers vroegen expliciet om extra training en begeleiding, vooral voor het werken met uitdagende klassen. De huidige voorbereiding werd soms als ontoereikend ervaren voor bepaalde situaties die zich voordeden.
2. Tijd voor talentontwikkeling: in sommige klassen is door drukte te weinig tijd om goed stil te staan bij talentontwikkeling van leerlingen. Vrijwilligers gaven aan dat Move hier nog meer aandacht aan mag besteden. Bovendien lukt dit beter wanneer docenten actief aanwezig zijn en zorgen voor een ‘rustig’ leerklimaat.
3. Spanning voor de klas: enkele vrijwilligers gaven eerlijk aan dat het soms spannend of pittig kan zijn om voor de klas te staan. Dit benadrukt het belang van goede voorbereiding en nazorg.

“Over het algemeen vond ik het een leerzame ervaring, maar het was ook best uitdagend. De verantwoordelijkheid lag grotendeels bij mij, en dat voelde soms als veel.”

Ontwikkelpunten voor docenten

1. Het belang van vertrouwen: een belangrijke observatie is het vertrouwen dat docenten hebben in hun leerlingen. Sommige docenten vullen vooraf in dat leerlingen niet gemotiveerd zullen zijn of geen actie durven uit te voeren. De ervaring leert echter dat leerlingen met de juiste coaching juist wél die stappen durven te zetten.
2. Loslaten is een uitdaging: het helpt wanneer docenten dit vertrouwen delen en leerlingen de ruimte geven om zelf te ervaren wat ze kunnen. Dit ‘loslaten’ blijkt voor sommige docenten nog een uitdaging. In communicatie naar scholen proberen we hier nu meer op in te zetten en onderzoeken we hoe we volgend schooljaar kunnen werken aan hun vertrouwen in leerlingen.
3. Samenwerking met scholen: een belangrijk aandachtspunt betreft de samenwerking met scholen en de voorbereiding van docenten. Betere afstemming vooraf kan de impact tijdens de lessen vergroten en zorgen voor meer focus op gewenste leerresultaten, zoals het werken aan zelfvertrouwen en het opdoen van positieve ervaringen buiten het klaslokaal. Een mooi voorbeeld waar we deze samenwerking vooraf hebben versterkt mét impact is de samenwerking met Academie Tien in het kader van burgerschap.

“Ik denk dat het zou helpen als docenten iets meer betrokken zouden worden. Hun aanwezigheid en steun kunnen ervoor zorgen dat de leerlingen meer gemotiveerd blijven.”

De toekomst van Move Your World: 4 stappen vooruit

Op basis van de onderzoeksresultaten heeft Move vier concrete verbeterpunten verzameld voor de doorontwikkeling van Move Your World.

1.      Versterking van de rolmodel-functie

De eerste prioriteit ligt bij het verder professionaliseren van vrijwilligers als rolmodel. Dit betekent concreet:

• Bewustwording van de impact die vrijwilligers kunnen hebben op de motivatie van leerlingen.
• Meer training waarbij specifiek aandacht is voor de inspirerende functie van vrijwilligers.
• Betere begeleiding voor vrijwilligers die uitdagingen ervaren in de klas.

2.      Meer impact door follow-up

Om leerlingen in de toekomst meer tijd en ruimte te geven voor grotere acties, onderzoekt Move de volgende mogelijkheden:

• Follow-up-activiteiten na het oorspronkelijke project, in samenwerking met maatschappelijke organisaties en (SKB) partners.
• Meer maatwerk creëren binnen projecten, zodat er ruimte komt voor ambitieuzere acties.
• Het project nog beter laten aansluiten bij maatschappelijke thema’s die leven bij jongeren.

3.      Intensievere samenwerking met docenten

De cruciale rol van docenten vraagt om een systematische versterking van de samenwerking:

• Betere voorbereiding van docenten op hun rol in het project.
• Coaching van docenten in het opbouwen van vertrouwen in leerlingen.
• Verdere ontwikkeling van de samenwerking zoals die plaatsvindt met samenwerkingsscholen als Academie Tien.

4.      Verdieping samenwerking maatschappelijke organisaties

De positieve reacties uit de wijk blijken van grote waarde voor leerlingen. Daarom zet Move in op:

• Versterken van de samenwerking met maatschappelijke organisaties.
• Meer nadruk op samenwerking met organisaties in de wijk.
• Betere impact monitoring van deze samenwerkingen.

Deze verbeteringen sluiten aan bij Move’s missie om burgerschaponderwijs op de kaart te zetten en bij te dragen aan het verkleinen van kansenongelijkheid.

Move Your World wordt jaarlijks uitgevoerd op tientallen middelbare scholen. Benieuwd naar de interviewvragen of onze onderzoekswerkwijze? Dat delen we graag. Mail naar info@stichtingmove.nl.